Brief aan de Nederlandse Mededingings Authoriteit

Nederlandse Mededingings Authoriteit

t.a.v. mw. mr. A.C.M.P. Le Guellec

Postbus 16326

2500 BH Den Haag

per e-mail: nma_consultatiedocument@nmanet.nl

Amsterdam, 26 oktober 2005

Betreft: agenda NMA 2006

Geachte mevrouw Le Guellec,

naar aanleiding van het Consultatiedocument aangaande de agenda van de NMA voor 2006, willen wij graag uw aandacht vragen voor het volgende.

Aanleiding

De NMa ziet toe op eerlijke concurrentie in Nederland. Sinds 1 januari 1998 is zij belast met de handhaving van het verbod op kartelvorming of misbruik van een economische machtspositie, zoals vastgelegd in de Mededingingswet. Hiertoe toetst zij onder ander fusies en overnames.

Bij de definitieve vaststelling van de ‘NMa-Agenda 2006’ worden de reacties van derden op de in het consultatiedocument 2006 opgenomen voorlopige plannen meegenomen.

Missie en strategie van de NMa

Zoals uit de geformuleerde missie van de NMa blijkt, zal haar optreden erop gericht zijn op de meest effectieve wijze concurrentiebeperkingen weg te nemen om hiermee een maximaal gunstig effect voor de mededinging op de Nederlandse markt te bewerkstelligen.

Maximale inspanning van de mededingingsregels vraagt ook om een inspanning van consumenten en ondernemers. Een betere verankering hiervan in de ondernemerscultuur is daarvoor noodzakelijk. Het blijft daarnaast belangrijk dat de consument actief gebruik maakt van zijn keuzevrijheid.

Stellingname

Op grond van de hierna genoemde overwegingen stellen we vast, dat de economische sturingsmechanismen in de markt, waarin de ICT-sector zich thans manifesteert, (nog) ver verwijderd is van de beoogde vrije concurrentie principes. Deze imperfecte vrije concurrentie doet zich met name gelden in de marktsegmenten: ‘software’ en ‘diensten’ voor PC en internet. Door de overheersende positie van hooguit enkele aanbieders zijn duidelijk monopolistische tendensen te onderkennen.

Een andere wellicht nog belangrijkere belemmering is de werking van de verplichte aanbestedingsprocedures. Deze vallen zeer nadeling uit voor kleine innovatieve partijen en leiden in de praktijk tot niet bedoelde onderaanbesteding, waarbij kleinere partijen, maar ook eerder afgewezen partijen alsnog diensten leveren maar dan onder de paraplu van de grotere. Dit heeft niet alleen een prijsopdrijvend effect maar leidt bovendien tot vermindere leverkwaliteit.

Het is onze stellige overtuiging dat de genoemde markten bij uitstek een sector vormen, die de kwalificatie ‘in transitie’ verdient. Ze dienen dan ook met hoge prioriteit te worden toegevoegd aan de in het consultatie-document genoemde vier aandachtsvelden van de NMa.

De PC-markt is overduidelijk niet in orde. Belangrijkste speler in deze 'markt' is ook al meerdere malen veroordeeld wegen misbruik van economische machtspositie (EU en US).

Overwegingen

Bij de opsomming van de hieronder weergegeven overwegingen is een scheiding aangebracht

tussen de aanbieders- en de consumentenkant van de markt. Gezien de specifieke positie, die de overheid als consument hierbij inneemt verdient het o.i. aanbeveling om deze consumen-tencategorie een aparte plaats in de te ondernemen activiteiten te geven. Aspecten zoals de omvang van de consumentenvraag en het feit, dat de overheid opereert vanuit een maatschappelijk perspectief spelen daarbij een belangrijke rol.

1.Aanbodgerelateerde overwegingen

Computerhardware wordt (vrijwel altijd) uitgeleverd voorzien van software hulpmiddelen (zoals een besturingssysteem en andere programmatuur). Deze software wordt, al dan niet tegen betaling, geleverd door software-leveranciers (bijvoorbeeld Microsoft), waarbij onder dwingende condities exclusiviteit wordt gegarandeerd. Sancties zoals uitsluiting en boetes worden gehanteerd. Uitlevering van hardware met alternatieve software wordt hiermee voorkomen. Zo is het vandaag de dag in Nederland niet mogelijk PC's of laptop's van bekende merken te kopen zonder automatische afname van een Windows licentie. Dit is zeer vreemd in het licht van het bestaan van gratis alternatieven voor dit product.
Bij de door een aantal grote leveranciers gehanteerde in- en uitvoerformaten van gegevens wordt gebruik gemaakt van gesloten standaards. Dit houdt in dat de specificaties van deze gegevens niet openbaar zijn, waardoor ze niet kunnen worden benaderd door programmatuur van concurrerende leveranciers.
Bij de aanschaf van software worden meestal licenties verstrekt voor het gebruik van de software. Deze hebben meestal een beperkte levensduur. Zo kan het bij sommige leveranciers voorkomen, dat feitelijk elke 3 jaar het product opnieuw moet worden gekocht.
De meeste licenties verbieden het doen van gewenste aanpassingen of uitbreidingen aan de programmatuur. De programmacode (broncode) wordt niet beschikbaar gesteld, waardoor het niet mogelijk is om de software te inspecteren op deugdelijkheid en gewenst gedrag of naar eigen behoeften aan te passen.
Daarnaast verbieden licenties vaak andere zaken zoals het uiten van mening over of publiceren van tests van de software. Er is zelfs een licentie geweest die de gebruiker verbood het product (een hulpmiddel voor het maken van webpagina's) te gebruiken om negatieve uitingen te doen over de leverancier en diens zakelijke partners.
Bij zogenaamde maatwerk software worden de ontwikkelingskosten van een gewenst product of systeem in rekening gebracht. Hetzelfde product of systeem kan echter vele malen opnieuw verkocht worden. Dit is des te stekender als dit door verschillende delen van dezelfde organisatie gebeurt, bijvoorbeeld bij gemeentelijke diensten van verschillende gemeenten.
Doordat Microsoft (al dan niet bewust) afwijkt van de internationaal afgesproken standaards voor de definiëring van webpagina’s zijn talloze sites alleen te benaderen met behulp van Microsoft Internet Explorer .Alternatieve browsers (die zich wel netjes aan de standaards confirmeren) worden hierdoor benadeeld.
Mutatus mutandus geldt hetzelfde voor de Microsoft Media Browser.
Zo zijn de beelden van de Tweede Kamer verslagen uitsluitend te volgen via deze browser.

Het is hier de overheid, die bijdraagt aan oneerlijke concurrentie.
In het nabije verleden is gebleken, dat Microsoft Internet Explorer voorzien was van functies, die de toegang tot websites van concurrerende partijen “omleidden” naar MS-sites (dit was bijvoorbeeld het geval met www.startpagina.nl).

2.Consumentgerichte overwegingen

De in 1b. gesignaleerde ontwikkeling heeft al in veel gevallen geleid tot een volledige afhankelijkheid van de leverancier. In feite wordt de te volgen IT-strategie bepaald door de leverancier (vendor lock).
Organisaties, die gebruik maken van standaardpakketten, maken hun IT-beleid ondergeschikt aan de mogelijkheden van de geboden middelen. De verhouding tussen doel en middelen komt hiermee verkeerdom te liggen: het doel zou leidend moeten zijn.

Ondanks het feit dat veel van de bovengenoemde voorbeelden betrekking hebben op de firma Microsoft, willen wij voorkomen dat de indruk onstaat dat ons verzoek tegen dit bedrijf is gericht.
De primaire oorzaak van de eerdergenoemde problemen ligt in onze ogen bij de houding van de overheid en onze samenleving, die het ons inziens mogelijk maakt dat de IT-markt niet goed functioneert.

Gezien de complexiteit van de materie zijn er onzes inziens nog aanvullende overwegingen aan te voeren. Deze worden thans nog nader geanalyseerd. Graag komen wij bij u langs om deze zaak verder toe te lichten en eventuele vragen uwerzijds te beantwoorden.

Met vriendelijke groet,

Ruud Vriens, RedNose Computertrainingen

Wim Verkaik, Computerloods.nl

Arjen Kamphuis, onafhankelijk IT-architect

Valentijn Sessink, OpenOffice.nl

Cc. naar :

Ombudsman

Consumentenbond

Dhr. Wientjes – Voorzitter Vereniging VNO-NCW

Dhr. Hermans – Voorzitter MKB Nederland

Dhr. Nauta, voorzitter Nederland Kennisland, secretaris innovatie platform

Dhr. Vendrik, 2e kamerlid – Groenlinks

Dhr. van Dam, 2e Kamerlid – PvdA

Mevr. Gerkens, 2e Kamerlid – SP

Mevr. van der Laan, 2e Kamerlid – D66

Dhr. Zsabó, 2e kamerlid - VVD

Dhr. Hessels, 2e kamerlid - CDA

Dhr. van Boven – directeur Nictiz

Alle content in http://isoc.nl/floss kan worden gebruikt onder deze licentie.